มงคลใจ

หน้าแรก › มงคล 38 ประการ › ข้อที่ 31

มงคลข้อที่ 31 จาก 38

บำเพ็ญตบะ

Tapo ca

การบำเพ็ญตบะคือความเพียรเผากิเลสด้วยการฝึกใจให้อดทนต่อสิ่งยั่วยุ

ตบะในพุทธศาสนาไม่ใช่การทรมานร่างกาย แต่คือความเพียรเผาผลาญสิ่งที่ทำให้ใจเศร้าหมอง เช่น ความโลภ ความโกรธ และความเกียจคร้าน ด้วยการฝึกควบคุมตนเองให้ทนต่อแรงยั่วของความอยาก การตื่นเช้าเพื่อนั่งสงบ การงดของที่ติด การอดกลั้นไม่พูดคำแรง ล้วนเป็นตบะในชีวิตธรรมดาที่ทุกคนทำได้

เหตุที่ข้อนี้อยู่ในมงคล เพราะการเปลี่ยนแปลงใจต้องใช้แรงเสมอ ความตั้งใจดีอย่างเดียวไม่พอ ต้องมีความเพียรที่ลงมือซ้ำ ๆ ด้วย ใครเคยฝึกอะไรสักอย่างอย่างต่อเนื่องจะรู้ว่าช่วงแรกฝืนใจมาก แต่เมื่อผ่านไปสักพัก สิ่งที่เคยเหนื่อยก็กลายเป็นปกติ และใจก็แข็งแรงขึ้นกว่าตอนเริ่ม ตบะจึงเป็นการสร้างฐานให้ใจ ไม่ใช่การลงโทษตัวเอง

ตบะที่ดีควรมีความพอดี ไม่ใช่การทำร้ายร่างกายหรือใจ พุทธศาสนาสอนทางสายกลาง คือไม่หย่อนเกินไปจนปล่อยตามกิเลส และไม่ตึงเกินไปจนทรมานตนเอง ลองถามตัวเองก่อนเริ่มว่า สิ่งที่ฉันจะทำนี้ทำให้ใจเข้มแข็งขึ้นและมีแรงทำดีต่อหรือไม่ ถ้าใช่ก็เป็นตบะที่เหมาะ ถ้าทำแล้วเครียดจนหมดแรงหรือทำให้ครอบครัวเดือดร้อน ก็ควรปรับให้อ่อนลง

สมมติว่าชายคนหนึ่งเคยหงุดหงิดง่ายมาก ใครพูดผิดใจนิดเดียวก็ขึ้นเสียง เขาเริ่มฝึกด้วยการนั่งนิ่ง ๆ ห้านาทีทุกเช้า ช่วงแรกคิดเรื่องงานตลอด รู้สึกเสียเวลา แต่ไม่เลิก สามเดือนผ่านไปภรรยาสังเกตว่าเขาเสียงเบาลง รอได้นานขึ้น ตัวเขาเองไม่ได้เปลี่ยนเพราะความรู้ใหม่ แต่เพราะซ้อมทุกวัน

ตบะขนาดเล็กที่ลองได้ในวันนี้ เช่น ตื่นเร็วขึ้นสิบนาทีเพื่อนั่งสงบ งดขนมหวานหรือเครื่องดื่มที่ติดวันหนึ่ง หรือไม่เปิดโทรศัพท์ในช่วงมื้ออาหาร เลือกอย่างเดียวที่พอท้าทายแต่ไม่หนักเกินไป ทำให้ครบวันนี้ แล้วสังเกตว่าใจรู้สึกอย่างไร ถ้ามีโรคประจำตัวหรือเงื่อนไขสุขภาพ ให้เลือกตบะที่ไม่กระทบสุขภาพ เพราะตบะที่ดีต้องไม่ทำร้ายตัวเอง ความเพียรที่ทำซ้ำอย่างอ่อนโยนยิ่งใหญ่กว่าความมุ่งมั่นที่ลุกโชนแล้วดับ เริ่มเล็ก ๆ แต่ไม่หยุด ก็เพียงพอ

ลองทำดู

  • เลือกตบะเล็ก ๆ หนึ่งอย่าง เช่น นั่งสงบห้านาทีหลังตื่นนอน แล้วทำให้ครบวันนี้
  • งดสิ่งที่ติดหนึ่งอย่างในมื้ออาหาร เช่น ไม่เปิดโทรศัพท์ขณะกิน
  • จดความรู้สึกตอนอยากเลิกกลางคัน แล้วทำต่ออีกสักหนึ่งนาทีก่อนตัดสินใจ

ถามใจตัวเอง: มีสิ่งดี ๆ อะไรที่คุณตั้งใจจะทำมานานแต่ยังไม่ได้ฝืนใจเริ่มสักที

รับมงคลวันละข้อทาง LINE

เก็บประวัติไพ่ที่เปิด ฝากคำอธิษฐานแล้วกลับมาเล่าผล รับข้อคิดธรรมะและหนังสือใหม่ทาง LINE สมัครครั้งเดียวใช้ได้ทั้งเว็บและในไลน์